देवनागरी मराठी वर्णमाला व जोडाक्षरे (Marathi Character Reference)
मराठीतील स्वर, व्यंजने, बाराखडी, विशेष जोडाक्षरे (ळ, ज्ञ, क्ष, श्र) आणि र चे चार प्रकार — इंग्रजी कीबोर्डवरून टाईप करण्याचे अचूक कोड व युनिकोड संदर्भ.
मराठी देवनागरी अक्षर व जोडाक्षर संदर्भ (Devanagari Directory)
मराठीतील विशेष अक्षरे, स्वर, व्यंजने आणि जोडाक्षरे कशी टाईप करावीत याचे संपूर्ण मार्गदर्शन.
ळ (स्वतंत्र द्रविडियन/मराठी वर्ण)
L(La, ll)💡 Hindi lacks ळ; in Marathi ळ is fundamental. Type capital "L" to easily produce ळ.
ज्ञ (ज्ञ - द्न्य)
dnya(gnya, jnya)💡 In Marathi pronounced as "द + न + य" (dnya), distinctly different from Hindi (gya).
क्ष (क + ष)
ksha(xa)💡 Formed by क् + ष् + अ. Type "ksha" or "xa".
श्र (श + र)
shra(shree)💡 Essential in auspicious greetings and titles.
ॐ (प्रणव ओंकार)
om(aum, OM)💡 Universal sacred Devanagari glyph.
ॲ (नवीन स्वर - अ + चंद्र)
ae(ea)💡 Officially added to Marathi grammar to transcribe English loanwords accurately.
ऑ (नवीन स्वर - आ + चंद्र)
oi(aw)💡 Standardized in Maharashtra State Board grammar for modern loan vocabulary.
रफार (उदा. सूर्य)
r + consonant(surya -> सूर्य, karma -> कर्म)💡 When "r" precedes another consonant without a vowel in between, it becomes a top sickle hook.
पद्या (उदा. प्रकाश)
consonant + r(pra -> प्र, kra -> क्र, tra -> त्र)💡 Appears as a diagonal foot stroke when a consonant is followed by r.
र-कार / काकपद (उदा. राष्ट्र)
T/D + r(Tra -> ट्र, Dra -> ड्र)💡 Under bottom-rounded consonants (ट, ठ, ड, ढ) it takes an inverted-V shape.
अ
aआ
aa(A)इ
iई
ee(I)उ
uऊ
oo(U)ऋ
ru(Ru)ए
eऐ
aiओ
oऔ
au(ou)अं (अनुस्वार)
am(an)अः (विसर्ग)
ahaक
kख
khग
gघ
ghच
chछ
chhज
jझ
jhट
Tठ
thhड
Dढ
dhhण
Nत
tथ
thद
dध
dhन
nप
pफ
ph(f)ब
bभ
bhम
mय
yर
rल
lव
v(w)श
shष
Shस
sह
hम्ह (म + ह)
mhaव्ह (व + ह)
vhaह्य (ह + य)
hyaळ्य (ळ + य)
Lyaस्त (स + त)
stत्र (त + र)
traद्ध (द + ध)
ddhष्ट (ष + ट)
ShTशून्य
0एक
1दोन
2तीन
3चार
4पाच
5सहा
6सात
7आठ
8नऊ
9देवनागरी लिपी व संगणकीय युनिकोड प्रणाली (Devanagari Unicode Architecture)
आंतरराष्ट्रीय मानकीकरण संस्था (ISO) आणि युनिकोड कन्सोर्टियम (Unicode Consortium) द्वारे देवनागरी लिपीसाठी U+0900 ते U+097F हे ब्लॉक निश्चित करण्यात आले आहेत. Fast Marathi Typing हे १००% युनिकोड सुसंगत असून राज्य मराठी विकास संस्थेच्या अधिकृत प्रमाण नियमांचे पालन करते.
१. स्वर व व्यंजने (Vowels & Consonants)
अ ते औ (१२ स्वर + २ इंग्रजी स्वर ॲ/ऑ) आणि क ते ज्ञ (३६ व्यंजने). प्रत्येक अक्षरासाठी स्वतंत्र युनिकोड कोडपॉईंट.
२. हलंत व जोडाक्षरे (Virama & Ligatures)
हलंत चिन्हाचा (् - U+094D) वापर करून दोन व्यंजने एकत्र येऊन शुद्ध मराठी जोडाक्षरे तयार होतात.
३. आयलॅश र (Eyelash Ra)
"ऱ्हास" किंवा "कऱ्हाड" मधील विशेष मराठी र चे रूप Zero-Width Joiner (U+200D) द्वारे संगणकावर अचूक उमटवले जाते.
अधिकृत प्रमाण संदर्भ (Official Standards & References):
अधिकृत देवनागरी कोड चार्टसाठी Unicode Consortium (U+0900 PDF) आणि मानक मराठी व्याकरण नियमांचे संदर्भ पहा.
मराठी वर्णमाला व जोडाक्षरे: वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
ळ, ज्ञ, क्ष, रफार आणि जोडाक्षरे इंग्रजीतून अचूक कशी टाईप करावीत याविषयी मार्गदर्शन.